عبادة بن صامت « 1 » را صاحب‌اختيار آن ولايت گردانيده عنان عزيمت را به جانب حمى برافراخت و آن بلده را نيز به صلح مفتوح ساخته . همچنين در همان سال بلدهء معرة حمص را كه به معرة النعمان اشتهار يافته و شهر لاذقيه به مساعى جميلهء ابو عبيده در حيّز فتح آمد . قنّسرين به اهتمام خالد بن وليد با ساير بلاد انضمام يافت . خالد بعد از فراغ از مهم قنسّرين بنابر استصواب ابو عبيده داعيه نمود كه لشكر بر سر قيصر كشد . هرقل اين خبر شنيده متوهّم شده از رها به قسطنطنيّه رفت و آن بلده را دار الملك ساخت . ايشان فرصت غنيمت شمرده با لشكر به جانب حلب شتافتند و آن خطّه را نيز به مصالحه متصرّف گشته و از آنجا عنان عزيمت به انطاكيه تافت و مهم انطاكيه را نيز به صلح فيصله داد و ابو عبيده با جمعى كثير از اهل اسلام را در آن حصار ساكن گردانيد . بعد از آن فرمانى از دار الخلافه به او رسيد كه معاويه را با پنج هزار سوار بر سر قنقار - كه از قبل هرقل حاكم قيساريّه « 2 » بود - ارسال نمود . قضا را سردار ايشان با بيست هزار سوار از مردم نامدار در برابر معاويه آمده بعد از وقوع مقاتله شكست يافت و معاويه به قيساريّه بر مسند حكومت نشست . و هم در اين سال عمرو عاص به موجب فرمودهء عمر و استصواب ابو عبيده به سوى ارطبون ، كه از قبل هرقل حاكم غزّه « 3 » و اجنادين بود ، لشكر كشيد و بين الجماعتين قتالى شديد به وقوع انجاميده از ارطبون به جانب بيت المقدّس گريخت . و در همين سال به روايت صاحب مقصد اقصى و بعضى ديگر از متأخرين فضلا ، هرقل ، يامان و قنطار و دريجان را كه از اعيان بطارقهء روم بودند لشكر فراوان داده به جنگ مسلمانان فرستاد . ابو عبيده با چهل هزار مرد شجاع به دفع لشكر هرقل كه به اضعاف مضاعف او بودند متوجّه گشته در كنار بصر « 4 » يرموك تلاقى فريقين روى نمود . دلاوران آن دو لشكر دست به سنان و خنجر و شمشير و سپر برده به قدر مقدور لوازم كشش و كوشش به تقديم رسانيدند و بطريق معهود بطارقه شكست يافته منهزم گرديدند و مسلمانان قريب هفتاد هزار كس از روميان كشته اموال فراوان غنيمت گرفتند . ابو عبيده خمس غنايم را به مدينه فرستاد . به روايت يافعى ، در اين معركه عكرمة بن ابى جهل و عبد الرحمن العوام برادر زبير و عامر بن ابى وقّاص برادر سعد به شهادت رسيدند . و به قول صاحب روضة الاحباب شهادت عكرمه در معركهء اجنادين روى نمود .

--> ( 1 ) . كنيه‌اش ابو الوليد ، از جملهء صحابه و نخستين كسى است كه قضاوت فلسطين يافت و در سال سى و چهارم هجرى درگذشت ؛ - الأعلام . ( 2 ) . قيساريّه : از شهرهاى بزرگ ساحل شرقى مديترانه . نام آن در اصل « قيصرانيه » بوده كه از نام قيصر دمشق گرفته شده است . اين شهر در مغرب سيواس قرار دارد . ( 3 ) . هرسه نسخه : غزوه . از شهرهاى فلسطين است بر ساحل دريا و قبر هاشم بن عبد مناف در آن واقع شده ؛ - معجم البلدان . ( 4 ) . ق . قصر ، ش : نصر .